Już w trakcie życia płodowego następuje rozwój emocjonalny człowieka. Proces ten zaczyna się od kształtowania tzw. orientacji emocjonalnej. Uważa się, iż już w tym etapie rozwoju, dziecko w łonie matki jest aktywnie rozwijającym się podmiotem, który reaguje, orientuje się oraz wyraża siebie. Tutaj warto zaznaczyć, iż dziecko pozostaje w interakcji ze środowiskiem wewnątrzmacicznym, co z kolei wiąże się z przeżyciami matki, a pośrednio z całym jej otoczeniem. W konsekwencji kluczowe jest, jak matka radzi sobie ze stresem oraz jej indywidualna odpowiedź neurohormonalna na różne sytuacje życiowe. Zauważono, że podstawowym warunkiem prawidłowego rozwoju emocjonalnego jest doświadczenie właściwej i troskliwej opieki przez cały okres dzieciństwa.[1] W interakcji między ludźmi kluczową rolę odgrywają emocje. Już od narodzin dzieci uczą się interpretować uczucia innych. Ta nauka jest istotnym aspektem socjalizacji dziecka i odbywa się najefektywniej, gdy od najmłodszych lat maluch ma możliwość radzenia sobie z emocjami, poprzez doświadczenie czułej opieki ze strony bliskich. Istotnym elementem w emocjonalnym rozwoju człowieka jest umiejętność samoregulacji. Jest to zdolność do utrzymywania równowagi pomiędzy rozpoznawaniem a zaspokajaniem własnych potrzeb. Warto wspomnieć o tym, że aby proces samoregulacji odbywał się efektywnie, zarówno dzieci jak i dorośli potrzebują zaufanych ludzi, którzy będą zainteresowani ich odczuciami i w razie potrzeby udzielą wparcia.[2] Tutaj należy zaznaczyć, że nikt nie przychodzi na świat z pełnym zestawem umiejętności dotyczących emocji. Ludzie różnią się naturalną wrażliwością, natomiast reszta zależy od doświadczenia. Dzieci potrafią tyle, ile się im pokaże, a najważniejszymi nauczycielami w tej kwestii są ich rodzicie. Zrozumienie tego, co przeżywa dziecko w danej chwili, może ułatwić metoda Self-Reg. Zwraca ona uwagę na procesy zachodzące w mózgu oraz na to co dzieje się w układzie nerwowym oraz w ciele dziecka. Ponadto skupia się na tym, co może dziecko pobudzać i prowadzić do stresu, a także pozwala na zrozumienie przyczyn i dobranie skutecznej metody pomocy. Self-Reg umożliwia także, poznanie tego co przeżywa dziecko oraz podpowiada jakie działania można podjąć, aby zmniejszyć jego stres. Umiejętność samoregulacji umożliwia skuteczne uczenie się oraz pracowanie, a także relaksowanie się. Osoby z dobrze rozwiniętą umiejętnością samoregulacji  potrafią zatroszczyć się o swoje zdrowie, zarówno fizyczne jak i psychiczne. Podczas doświadczania pozytywnych emocji są spokojne oraz w sposób łagodny potrafią radzić sobie z trudnymi emocjami. Ponadto nawiązują głębokie relacje, które są pełne zrozumienia i empatii. Poznanie tej metody, w szczególności przez rodziców, może okazać się kluczowe, ponieważ są oni pierwszymi nauczycielami swoich dzieci. To od nich stopniowo uczą się jak samodzielnie zaspokajać swoje potrzeby emocjonalne. Małe dzieci, w szczególności te, które jeszcze nie potrafią mówić, w stanie rozregulowania płaczą, krzyczą lub są agresywne. To ważne, aby w takich chwilach otrzymali odpowiednią pomoc, ponieważ ich mózgi nie są jeszcze w pełni rozwinięte. Działania Self-Reg obejmują:

• Zwrócenie uwagi na zachowanie dziecka – odczytanie objawów stresu u dziecka;
• Zidentyfikowanie czynników stresowych u dziecka - przyczyny przeżywania;
• Zmniejszenie stresu dziecka;
• Wsparcie dziecka w samoreflekcji i rozwijania jego świadomości (uświadomienie mu, że to co przeżywa to stres);
• Reakcja - pomoc dziecku w opracowaniu własnej strategii samoregulacji, metod regeneracji energii oraz wspomagania psychicznej odporności.[3][4]

TIP: Zwróć uwagę w swojej pracy na zgłaszanie przez rodzica problemów z zachowaniem dziecka, w szczególności, kiedy określa te zachowania jako „niegrzeczne”. Zachowania te mogą świadczyć o nieradzeniu sobie dziecka z sytuacjami stresującymi. Wspomnij o metodzie Self-Reg i konsultacji psychologicznej, jeśli uznasz, że w tym przypadku jest potrzebna.

Pobierz pdf

Bibliografia:

1. Kubiak H., Kubiak-Frątczak A. (2022). Edukacja emocjonalna a rozwój emocjonalny dziecka (s. 23-38). Studia Edukacyjne.

2. https://niewidacpomnie.org/wp-content/uploads/2024/11/EBOOK-EWR-Rozwoj-emocjonalny-dziecka-Emocje-w-rodzinie.pdf
3. https://rodzice.fdds.pl/wiedza/uczmy-dzieci-samoregulacji/
4. https://hurt.wydawnictwoznak.pl/img/product_media/1-1000/5_Stazka-Gawrysiak_Self-reg_issuu(1).pdf